نمایشگاه گردشگری پارس امسال هم برگزار نمیشود ، *چرا پای فارس با همه داشتههای فراوان در برندسازی گردشگری همیشه میلنگد؟
«پارس» آینه بینظمی برنامهریزی در بدنه مدیریت گردشگری فارس!
فاطمه مقدم – شهر مردم|
به گزارشوقایع نیوز به نقل از شهرمردم نمایشگاه بینالمللی گردشگری پارس، تنها رویدادی که در حوزهی برندسازی گردشگری در شیراز برپا میشد، در نیمهی دیماه ۱۴۰۲ در سیزدهمین ایستگاه خود متوقف شده است، امسال نیز برگزار نخواهد شد.
بنا بر تأیید روابط عمومی ادارهکل میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی استان فارس، این نمایشگاه امسال برپا نمیشود؛ در عوض، اداره میراث فرهنگی و فعالان گردشگری استان در حال آمادهسازی خود برای حضور پررنگ در نوزدهمین نمایشگاه بینالمللی گردشگری تهران هستند که قرار است در بهمنماه برگزار شود.
بهزاد مریدی، مدیرکل میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی فارس، در گفتوگویی که پیشتر با «شهر مردم» داشت، با این دیدگاه که نمایشگاه گردشگری باید از حالت «نمایش ویترینی» خارج شود و به یک «موتور محرک اقتصادی» برای استان تبدیل گردد، برگزاری نمایشگاه گردشگری پارس را منوط به آوردن سود واقعی برای فارس خواند و اعلام کرد که برای برگزاری آن با معاونین و فعالان بخش خصوصی در حال رایزنی هستند و در صورت رسیدن به اجماع، نمایشگاه برگزار خواهد شد. در نهایت، همانطور که روشن بود، ادارهکل میراث به این اجماع نرسیده و فارس در حال حاضر برای شرکت در نمایشگاه بینالمللی گردشگری تهران آماده میشود.
سال گذشته نیز نمایشگاه گردشگری پارس با توجیهی دیگر برگزار نشد. محمد ثابتاقلیدی، مدیرکل پیشین میراث فارس نیز که با شعار «برگزاری رویدادها عامل توسعهدهندهی گردشگری و جذب گردشگر» به فارس آمده بود، هم مهمترین رویداد گردشگری شیراز را برگزار نکرد و توجیه اصلی او برای برپا نکردن نمایشگاه، عدم توافق با شرکت نمایشگاههای بینالمللی فارس بر سر زمان و فضای مورد نیاز برای برگزاری نمایشگاه و همزمانی زمان برگزاری با نمایشگاه بزرگ تهران بود. در نتیجه، تصمیم گرفته شد که نمایشگاه گردشگری پارس در آن سال (۱۴۰۳) برگزار نشود، اما در عوض فارس با قدرت بیشتری در نمایشگاه بینالمللی گردشگری و صنایع وابسته تهران شرکت کند.
در حالی که نه دیدگاه منطقی و استراتژیک بهزاد مریدی که بر لزوم تمرکز بر خروجی اقتصادی ملموس (مانند پر شدن هتلها) بهجای هزینهکرد صرف دولتی تأکید دارد و نه دیدگاه پایتختمحور ثابتاقلیدی، برگزاری رویداد شیراز را به دلیل اولویت دادن به نمایشگاه بینالمللی تهران به بهانهی جلوگیری از برگزاری یک رویداد ضعیف لغو کرد، میتواند توجیهی برای لغو کامل تنها رویدادی باشد که میتوانست در صورت برگزاری منظم، فرصتی برای تبلیغ جاذبههای استان فارس و توسعه همکاریهای گردشگری فراهم کند.
توقف برگزاری نمایشگاه بینالمللی گردشگری پارس، علیرغم اهمیت حیاتی آن بهعنوان فرصتی برای معرفی جاذبههای فارس و زمینهسازی توسعهی اقتصادی، یک اشتباه مدیریتی مضاعف است. اگر هدف اصلی، توسعهی اقتصادی باشد که نمایشگاه باید بستر آن را فراهم سازد، عدم اجماع در مورد شیوهی اجرایی نباید مستقیماً به لغو کامل رویداد منجر شود. یک مدیر توانمند باید بتواند با همکاری بخش خصوصی (دفاتر گردشگری و هتلداران) مدلی از نمایشگاه را طراحی کند که حتماً سودآور باشد، حتی اگر نیاز به برگزاری در ابعاد کوچکتر، متمرکز بر بازاریابی و عقد قرارداد بین دو یا چند شرکت شود.
لغو کامل این رویداد نشاندهندهی شکست در پیدا کردن راهحل اجرایی برای رسیدن به این هدف است؛ شکستی که مدیران کل میراث فرهنگی فارس بهراحتی آن را میپذیرند، اما زیر بار برگزاری کوچکتر نمایشگاه نمیروند تا نقد کمتری عملکردشان را نشانه بگیرد. هرچند که نمایشگاه بینالمللی گردشگری پارس نباید به هیچوجه به شکلی ضعیف و کمرنگ برگزار شود، اما توقف کامل آن اشتباهی مضاعف است که تنها در دورههای مدیران ضعیفتر میراث سابقه داشته است. شاید بتوان گفت که مدیرکل میراث فرهنگی فارس ترجیح داده است تا با صرفنظر از برگزاری این نمایشگاه پرچالش، از بروز انتقادهای احتمالی بعدی جلوگیری کند. به عبارتی، او عطای برگزاری نمایشگاه را به لقای چالشهای مدیریتی آن بخشیده است؛ تصمیمی که در نهایت به ضرر صنعت گردشگری استان فارس تمام شده است.
*چرا پای فارس با همه داشتههای فراوان در برندسازی گردشگری همیشه میلنگد؟
در حالی که هدف اصلی برگزاری نمایشگاههای گردشگری، معرفی جاذبهها، امکانات و مقاصد جدید در «مبدأ» برگزاری است، برگزار نشدن نمایشگاه گردشگری پارس و صنایع دستی شیراز در چهاردهمین دور خود برای دومین سال، تنها فرصت سالانه برای معرفی داشتههای فارس به فعالان گردشگری سایر استانها را از میان برد. از سوی دیگر، موضوعی که در برپایی این گونه نمایشگاهها حائز اهمیت است، ثبات در برگزاری مکان و زمان این رویداد است تا تاریخ برگزاری هر نمایشگاه در تقویم ملی یا بینالمللی گردشگری ثبت شود و این ثبات، شرایط مناسبی را برای تورگردانان و فعالان حوزهی گردشگری به وجود میآورد تا بتوانند هر ساله نسبت به شرکت در نمایشگاهها و حتی طراحی تورهای ویژه این نمایشگاهها اقدام کنند تا این نمایشگاه بهتدریج به برند گردشگری شهر یا کشوری بدل شود.
نگاهی به برگزاری مغشوش نمایشگاه گردشگری پارس در طول سیزده دورهی برگزاری آن طی ۲۱ سال میتواند روشنگر باشد که چرا پای فارس با همه داشتههای فراوان در برندسازی گردشگری همیشه میلنگد؟
اولین نمایشگاه بازار گردشگری خاورمیانه در شیراز ۵ مهر ۱۳۸۱ (با پایهگذاری علیرضا قائدیان، مدیرکل خوشنام ایرانگردی و جهانگردی استان فارس)
دومین نمایشگاه بازار گردشگری خاورمیانه در شیراز ۲۴ شهریور ۱۳۸۳
سومین نمایشگاه بینالمللی بازار خاورمیانه در شیراز ۲۴ شهریور ۱۳۸۳
چهارمین نمایشگاه بازار بزرگ گردشگری خاورمیانه در شیراز ۱ آذر ۱۳۸۶
پنجمین نمایشگاه گردشگری بازار بزرگ گردشگری خاورمیانه در شیراز ۹ آذر ۱۳۸۷ (در مهرماه همین سال نمایشگاه بینالمللی بازار گردشگری خاورمیانه شیراز، ثبت جهانی شد)
ششمین نمایشگاه جهانی بازار گردشگری خاورمیانه ۶ آذر ۱۳۸۸
هفتمین نمایشگاه بینالمللی بازار بزرگ گردشگری خاورمیانه در شیراز ۱۴ اسفند ۱۳۸۹
هشتمین نمایشگاه بینالمللی گردشگری شیراز ۱۵ تیر ۱۳۹۱
نهمین نمایشگاه بینالمللی گردشگری پارس ۲۰ آذر ۱۳۹۶
دهمین نمایشگاه بینالمللی گردشگری پارس ۲۱ آذر ۱۳۹۷
یازدهمین نمایشگاه بینالمللی گردشگری پارس ۲۶ آذر ۱۳۹۸
دوازدهمین نمایشگاه بینالمللی گردشگری پارس ۲۰ دی ۱۴۰۱
سیزدهمین نمایشگاه بینالمللی گردشگری پارس ۱۴ دی ۱۴۰۲
نمایشگاه بینالمللی بازار گردشگری در خاورمیانه شیراز، در زمان پایهگذاری، تنها رویداد گردشگری با این ابعاد در سطح کشور بود. این نمایشگاه توسط علیرضا قائدیان با حضور ۱۵ کشور در شیراز بنیان گذاشته شد و قائدیان همان سال تلاش کرد که این نمایشگاه را در UNWTO یا همان سازمان جهانی گردشگری ثبت کند. سرانجام نیز نمایشگاه پس از چند سال برگزاری مداوم با عنوان «بازار بزرگ گردشگری خاورمیانه» در تقویم جهانی به ثبت رسید. با این حال، با تغییر مدیرانکل در میراث فرهنگی و همچنین تغییر سیاستهای کلان خارجی، سال به سال از ابعاد برگزاری نمایشگاه کاسته شد و در سال ۹۶ رسماً به «نمایشگاه پارس» تغییر نام داد.
نکتهی کلیدی در روند برگزاری این رویداد، همان شلختگی و بیتفاوتی مدیران در برگزاری نمایشگاه بهصورت منظم بود؛ بهطوریکه تاریخچهی برگزاری نمایشگاه گردشگری شیراز را میتوان آینهای از بیثباتی تقویمی و ضعف در پایداری برنامهریزی در حوزهی گردشگری خواند. وقفههای چندساله میان برخی دورههای برگزاری نشان میدهد که این نمایشگاه بهجای آنکه یک رویداد پایدار و همیشگی باشد، تنها یک برنامهی فصلی نامنظم است. این بینظمی در زمانبندی، مهمترین عامل برای جلوگیری از تبدیل شدن نمایشگاه به یک برند معتبر، مرجع و قابل اعتماد در سطح ملی و منطقهای است.
نکته قابل توجه دیگر این است که در حالی که اصفهان و فارس همواره رقابت تنگاتنگی در جذب گردشگر و بازاریابی صنایع دستی دارند، بررسی وضعیت نمایشگاههای محوری این دو استان بهوضوح شکست مدیریتی در شیراز را نشان میدهد. در حالی که هر دو استان پس از وقفهی کرونا در سال ۱۳۹۸ در یازدهمین دور برگزاری نمایشگاه بینالمللی گردشگری خود بودند، اصفهان برگزاری منظم نمایشگاه گردشگری خود را بلافاصله از سال ۱۴۰۱ از سر گرفته است و امسال نیز موفق به برگزاری پانزدهمین دوره از نمایشگاه گردشگری، صنایع دستی و هتلداری خود در آذرماه شد؛ عملکردی که نشاندهندهی تعهد قاطع مدیریتی به حفظ این رویداد بهعنوان یک اهرم اقتصادی حوزهی گردشگری است.
*بازگشت به برگزاری در آذرماه، چارهی بیرون آمدن نمایشگاه پارس از بنبست
نکتهی آخر، از آنجا که پیش از برگزاری دوازدهمین دوره، نمایشگاه گردشگری پارس در نیمهی آذرماه برگزار میشد و این تاریخ فاصله زمانی مناسب دوماهه با نمایشگاه گردشگری تهران داشت و عملاً فرصت کافی برای حضور مؤثر در هر دو رویداد فراهم میکرد، اما پس از دورهی دوازدهم، زمان برگزاری به ۲۰ دیماه تغییر یافت که این تغییر ناشی از تحولات در معاونت گردشگری ادارهکل میراث فرهنگی فارس بود. این جابهجایی تاریخی، زمینهساز تداخلهای بعدی و کاهش اهمیت نمایشگاه شد. مدیرکل میراث فرهنگی فارس میتواند در سال آینده با بازگرداندن زمان برگزاری نمایشگاه به آذرماه، نهتنها به ثبات تقویمی مورد نیاز برای تبدیل شدن به یک برند معتبر کمک کند، بلکه نمایشگاه گردشگری پارس را با قدرت و شکوه بیشتری نیز برگزار کند.
Wednesday, 7 January , 2026