فاطمه مقدم – خبرنگار شهرمردم

به گزارش وقایع نیوز به نقل از شهرمردم ،شش‌ماه پرداخت نشدن یارانه‌ی نان، برخی از نانوایی‌های شیراز را به سمت آزادپزی کشانده است. بررسی‌های میدانی از سطح شهر نشان می‌دهد تعداد نانوایی‌های آزادپز رو به افزایش است. برخی از نانوایان به‌دلیل بالا رفتن هزینه‌های تولید، شامل قیمت مواد اولیه، دستمزد کارگران و تعرفه‌های انرژی و همچنین اختلاف بین قیمت واقعی نان و نرخ رسمی، تمایل بیشتری به آزادپز شدن دارند. آزادپز شدن نانوایی‌ها به‌وضوح باعث ریزش صف‌ها شده و بسیاری از این واحدها که در گذشته صف‌های طویل داشتند، خلوت شده‌اند. این وضعیت نشان می‌دهد که بخش زیادی از مردم، به‌ویژه کارگران و اقشار کم‌درآمد، توان خرید نان با قیمت آزاد را ندارند. همچنین این روند فشار مضاعفی بر نانوایان وارد می‌کند؛ بسیاری از آن‌ها که ناچار به آزادپز شدن شده‌اند، با ریزش مشتری و کاهش فروش روبه‌رو هستند.

جز افزایش قیمت هزینه‌های تولید، بدحسابی دولت در پرداخت یارانه‌ی نان به نانوایان نیز، سبب شده است که نانوایی‌های آزادپز در شیراز نسبت به گذشته، سهم بیشتری از بازار را داشته باشند. چند سال اخیر، سیاست آرد و نان تغییر کرده و اختیار قیمت‌گذاری نان به استان‌ها سپرده شده است. همین موضوع نیز سبب شده تعداد بیشتری از نانوایی‌ها مجوز آزادپز دریافت کنند تا بتوانند قیمت نان را متناسب با هزینه‌های واقعی تعیین کنند. از سوی دیگر، به گفته‌ی رئیس کارگروه آرد و نان اتاق اصناف ایران، دولت برای تأسیس واحدهای نانوایی جدید، آرد یارانه‌ای اختصاص نمی‌دهد، مگر در مناطق خاص همچون شهرک‌های تازه‌تأسیس که مردم از توان مالی پایینی برخوردارند.

نانوایی‌های آزادپز در شیراز با تکیه بر این موضوع که آرد را آزاد می‌خرند، قیمت نان را به بهانه‌های مختلفی چون کنجددار بودن، اندازه چانه بزرگ‌تر و‌مواردی از این قبیل، ۵۰ درصد و تا ۲ برابر قیمت مصوب عرضه می‌کنند؛ به‌طوری‌که قیمت نان سنگک آزادپز در بلوار مدرس با همین نان در سرپل باغ صفا تفاوت قیمتی بیش از ۱۰ هزار تومان دارد.

با توجه به کسری بودجه‌ی دولت، کمک‌هزینه‌ی جبرانی که به نانوایان برای پوشش مابه‌التفاوت قیمت واقعی نان و نرخ دستوری پرداخت می‌شد، از خردادماه به نانوایان واریز نشده است. کاهش سهمیه‌ی آرد برخی نانوایان نیز مشکلات آن‌ها را بیشتر کرده است.

از یک سو نانوایان با افزایش روزافزون هزینه‌های تولید، از جمله قیمت مواد اولیه، هزینه‌ی حمل‌ونقل، دستمزد کارگران و تعرفه‌های انرژی روبه‌رو هستند و از سوی دیگر، دولت و نهادهای مسئول در تلاش‌اند تا از فشار اقتصادی بیشتر بر مردم جلوگیری کنند. از این رو، از سال ۱۴۰۱ در سامانه‌ی مرکزی که به کارت‌خوان‌های نانوایی‌ها متصل است، میزان نان فروخته‌شده محاسبه و یارانه‌ی متناسب با فروش، هر شب به حساب نانوایان واریز می‌شد تا به‌صورت غیرمستقیم هزینه‌های تولید نان جبران شود و قیمت این محصول استراتژیک برای مصرف‌کننده تغییری نکند. اما پرداخت این یارانه ۶ ماه است به تعویق افتاده و دولت در این مدت هزینه‌ی این مردم‌داری را از جیب نانوایان پرداخت کرده است!

در چند سال اجرای این طرح، نانوایان گلایه دارند که تنها بخشی حداقلی از هزینه‌های تولید با پرداخت یارانه‌ی مستقیم تأمین شده و باقی هزینه‌ها که با تورم ماهانه افزایش یافته، بر دوش نانوایان باقی مانده است. این فشار در سال جاری صدای اعتراض واحدهای نانوایی را بلند کرده و باعث شده برخی نانوایی‌ها آرد یارانه‌ای را به دولت بازگردانند و از بازار آزاد خرید کنند، اما نان را به قیمت‌هایی بالاتر از نرخ مصوب بفروشند؛ قیمتی که شفافیتی ندارد و به بهانه‌های مختلف گران‌تر از نرخ مصوب، می‌شود.

حالا با رسیدن قیمت برنج به کیلویی ۳۵۰ هزار تومان، برای بسیاری، به‌ویژه حداقل‌بگیران و کارگران روزمزد، نان به قوت قالب روزانه تبدیل شده است. از سوی دیگر، از آنجا که تعداد نانوایی‌هایی که به آزادپز تبدیل می‌شوند عمدتاً از نان‌های باکیفیت‌تری چون نان سنگک و بربری هستند، قوت غالب مردم طبقه‌ی کارگر و فرودست به نان بی‌کیفیتی چون نان لواش سفید تبدیل می‌شود؛ مردم برای خرید نان خوب باید هزینه آزاد بپردازند.

در ۶ ماه اخیر بیش از نیمی از هزینه‌ی تولید نان از جیب نانوایان رفته است

رئیس اتحادیه‌ی صنف نانوایان شیراز در گفت‌وگو با «شهر مردم»، با اشاره به اینکه پرداخت نشدن کمک‌هزینه‌ی جبرانی نانوایان شیراز از اول تیرماه امسال آغاز شده است، گفت: نانوایان شیراز برای این مدت ۶ ماه بین ۳۰۰ تا ۶۰۰ میلیون تومان از دولت طلبکارند. این بدهی‌ها حتی بر دستمزد و بیمه کارگران تأثیر گذاشته و باعث ترک کار و حتی تحویل ندادن نان باکیفیت شده است.

احمد اسدسنگابی با اشاره به اجرای طرح یارانه‌ی مستقیم نان گفت: بر اساس مصوبه ستاد تنظیم بازار کشور، دولت به‌جای تخصیص یارانه به آرد، مقرر کرده است که مابه‌التفاوت قیمت تمام‌شده‌ی نان و قیمت فروش آن، به‌صورت مستقیم به حساب نانوایان واریز شود. این رقم ۴۰ درصد اعلام شده، اما نه فرمول محاسبه آن شفاف است و نه پرداخت آن مطابق وعده‌ها انجام می‌شود.

وی ادامه داد: دولت موظف است بر اساس میزان فروش، این یارانه را به نانوایان پرداخت کند، اما آنچه در عمل رخ می‌دهد با آنچه روی کاغذ آمده تفاوت زیادی دارد. در بهترین حالت، بین ۲۵ درصد این یارانه به نانوایان پرداخت می‌شود و حتی همین میزان هم در ۶ ماه اخیر واریز نشده است.

اسدسنگابی با اشاره به اینکه قیمت نان یارانه‌ای که مردم می‌پردازند تنها ۵۰ تا ۶۰ درصد هزینه‌ی تولید را پوشش می‌دهد و باقی هزینه‌ها عملاً از جیب نانوایان تأمین شده است، افزود: چطور انتظار می‌رود واحدهای نانوایی بتوانند سر پا بمانند؟ وقتی دولت سهم خود را از تولید نان نداده، نانوایان نمی‌توانند هزینه‌های خود از جمله دستمزد و بیمه کارگران، اجاره‌ی مغازه و البته حامل‌های انرژی را تأمین کنند. همین موضوع عرصه را چنان به نانوایان تنگ می‌کند که به سمت آزادپزی یا تعطیلی روی خواهند آورد.

۴۰ نانوایی آزادپز در شیراز فعالیت می‌کنند

رئیس اتحادیه صنف نانوایان شیراز تعداد نانوایان آزادپز را ۴۰ واحد نانوایی در سطح شهر شیراز اعلام کرد و گفت: این نانوایی‌های آزادپز که همگی سنگک‌پزی یا بربری هستند، عمدتاً در بخش‌های مرفه‌نشین شهر متمرکز شده‌اند.

رئیس اتحادیه نانوایان شیراز در ادامه افزود: بین آرد دولتی و آزاد به‌طور کلی تفاوت ۱۵ برابری وجود دارد. آرد آزاد کیلویی ۳۰ هزار تومان و آرد یارانه‌ای کیلویی ۲ هزار تومان است و آزادپزها به‌طور کامل از آرد آزاد استفاده می‌کنند.

اسدسنگابی با اشاره به اینکه برای فروش نان در نانوایی‌های آزادپز نیز نرخ‌نامه مشخصی وجود دارد، اظهار کرد: سنگک ماشینی آزادپز ۲۳ هزار تومان، سنگک ریگی آزادپز ۲۶ هزار تومان و نان بربری ساده آزادپز نیز ۱۶ هزار تومان است و باقی افزایش قیمت‌ها به موادی مربوط می‌شود که روی نان می‌پاشند یا اینکه برخی واحدها وزن چانه نان را بزرگ‌تر می‌گیرند.

وی با تأکید بر لزوم تعیین تکلیف فوری یارانه‌ی نان نانوایی‌ها بیان کرد: نانوایان بیش از ۶ ماه است که از دولت طلبکارند، در حالی که ارزش پول روزبه‌روز کاهش می‌یابد و هزینه‌ها به‌طور مداوم در حال افزایش است. از این رو، حتی اگر دولت امروز هم مطالبات نانوایان را پرداخت کند، در عمل آن‌ها متضرر شده‌اند. این در حالی است که هنوز مشخص نیست آیا دولت تا پایان سال قادر خواهد بود این بدهی‌ها را تسویه کند یا خیر.

.