بازار جهانی طلا پس از سقوط به پایین‌ترین سطح در بیش از یک سال گذشته، نشانه‌هایی از بازگشت را نشان می‌دهد؛ با این حال، تقویت دلار و احتمال افزایش نرخ بهره آمریکا همچنان مانع رشد قیمت‌هاست. این شرایط، پرسش‌هایی درباره تأثیر افت بهای اونس بر بازار طلای ایران و نقش نوسانات نرخ ارز در تعیین مسیر قیمت‌ها مطرح کرده است.

به گزارش وقایع نیوز به نقل از تجارت ۱۰۰- الهام صادقی: بهای طلا در بازار جهانی پس از آنکه به پایین‌ترین قیمت خود در بیش از یک سال گذشته رسید، در معاملات روز سه‌شنبه اندکی افزایش یافت؛ با این حال، این رشد محدود را هنوز نمی‌توان نشانه‌ای از آغاز دوباره روند صعودی طلا دانست. تقویت دلار آمریکا، بالا ماندن نرخ بازده اوراق قرضه دولتی این کشور و افزایش احتمال بالا رفتن نرخ بهره از سوی فدرال رزرو، همچنان از مهم‌ترین عواملی هستند که مانع افزایش قیمت طلا می‌شوند. در بازار کشورمان نیز قیمت طلا با وجود نوسانات محدود، تحت تأثیر تغییرات هم‌زمان نرخ ارز و بهای جهانی اونس قرار دارد. ازاین‌رو، برای پیش‌بینی روند بازار داخلی باید تأثیر هر دو عامل را در کنار یکدیگر بررسی کرد و نمی‌توان تنها بر اساس تغییرات قیمت جهانی طلا درباره آینده بازار ایران قضاوت کرد.

 

بازگشت محدود پس از سقوط سنگین

با نگاهی بر آمار و ارقام منتشر شده باید گفت؛ بهای هر اونس طلای نقدی در معاملات سه‌شنبه ۱۷ نوامبر، پس از افت شدید روز دوشنبه، اندکی افزایش یافت. بر اساس گزارش رویترز، هر اونس طلای نقدی در ساعت ۰۹:۰۴ به وقت گرینویچ با رشد حدود ۰٫۳ درصدی به ۳۸۶۸٫۶۰ دلار رسید. قراردادهای آتی طلای آمریکا برای تحویل دسامبر نیز با افزایش حدود ۰٫۵ درصدی، در محدوده ۳۸۷۱٫۶۰ دلار معامله شدند.

این بهبود محدود را باید در متن افت روزهای گذشته ارزیابی کرد. طلا در معاملات دوشنبه تا سطح ۳۸۳۰٫۷۴ دلار پایین آمد؛ سطحی که از اکتبر ۲۰۲۵ تاکنون مشاهده نشده بود. بنابراین، افزایش قیمت روز سه‌شنبه بیش از آنکه به‌تنهایی نشانه تغییر روند باشد، می‌تواند واکنشی اصلاحی پس از فروش سنگین تلقی شود.

اهمیت این افت زمانی روشن‌تر می‌شود که فاصله قیمت فعلی با رکورد تاریخی ثبت‌شده در ژانویه ۲۰۲۶ بررسی شود. طبق تحلیل رویترز، طلا از اوج تاریخی حدود ۵۵۹۴٫۸۲ دلار تا کف اخیر بیش از ۳۰ درصد کاهش داشته است. چنین افتی نشان می‌دهد که بازار از یک دوره صعود پرشتاب وارد مرحله‌ای از بازنگری انتظارات، شناسایی سود و ارزیابی دوباره سیاست پولی آمریکا شده است. با این حال، افت شدید به‌تنهایی به معنای پایان قطعی روند بلندمدت طلا نیست.

 

چرا طلا تحت فشار قیمتی قرار گرفته است؟

اما چرا روند بهای طلا در بازار جهانی دچار چنین شرایطی شد؟ در این باره باید گفت یکی از مهم‌ترین عوامل فشار بر بازار مذکور، تقویت دلار آمریکا است. از آنجا که قیمت جهانی طلا بر مبنای دلار تعیین می‌شود، افزایش ارزش دلار به طور معمول خرید طلا را برای سرمایه‌گذاران دارنده ارزهای دیگر گران‌تر می‌کند و می‌تواند تقاضای بین‌المللی را کاهش دهد. ضمن اینکه گزارش‌های بازار در روزهای اخیر از تقویت شاخص دلار تا بالاترین سطوح چندین ماه گذشته حکایت دارند. این روند در کنار نگرانی سرمایه‌گذاران درباره تداوم سیاست پولی انقباضی آمریکا، فضای مساعدی برای رشد قیمت طلا ایجاد نکرده است.

 

نرخ بهره؛ هزینه فرصت نگهداری طلا

این در حالی است که طلا برخلاف اوراق خزانه‌داری و سپرده‌های بهره‌دار، درآمد دوره‌ای ایجاد نمی‌کند. در نتیجه، زمانی که بازار انتظار افزایش نرخ بهره را دارد یا بازده اوراق دولتی بالا می‌رود، نگهداری طلا از نظر هزینه فرصت جذابیت کمتری پیدا می‌کند.

در شرایط فعلی، داده‌های تورمی آمریکا و مواضع محتاطانه و سخت‌گیرانه برخی مقام‌های فدرال رزرو، انتظارات بازار را به سمت احتمال افزایش دوباره نرخ بهره سوق داده است. بر اساس گزارش رویترز، بازارها در مقطع گزارش‌شده احتمال افزایش ۲۵ واحد پایه‌ای نرخ بهره در نشست دسامبر را حدود ۹۶ درصد و احتمال افزایش ۵۰ واحد پایه‌ای را حدود ۴ درصد برآورد می‌کردند. البته این ارقام، برآورد لحظه‌ای بازار از احتمال تصمیم فدرال رزرو هستند و نباید آنها را تصمیم قطعی بانک مرکزی آمریکا دانست.

 

انتظار برای صورت‌جلسه فدرال رزرو

به هر صورت سرمایه‌گذاران در حال ارزیابی صورت‌جلسه نشست اکتبر فدرال رزرو هستند که انتشار آن برای ۱۸ نوامبر برنامه‌ریزی شده است. این سند می‌تواند تصویری روشن‌تر از اختلاف‌نظرها و نگرانی‌های اعضای بانک مرکزی درباره تورم، رشد اقتصادی و مسیر نرخ بهره ارائه دهد.

اگر صورت‌جلسه نشان دهد که اعضای فدرال رزرو نسبت به تداوم تورم نگران‌اند و از حفظ نرخ‌های بالا یا افزایش دوباره آنها حمایت می‌کنند، احتمالاً دلار و بازده اوراق در موقعیت تقویت قرار می‌گیرند؛ وضعیتی که می‌تواند فشار بیشتری بر طلا وارد کند. در مقابل، نشانه‌هایی از کاهش نگرانی تورمی یا احتیاط بیشتر در افزایش نرخ بهره ممکن است به بازار طلا فرصت بازیابی بدهد.

 

کاهش نگرانی‌های تورمی ناشی از نفت

البته باید به یاد داشت که افت قیمت نفت در معاملات اخیر نیز از عواملی بود که بر انتظارات تورمی اثر گذاشت. کاهش بهای انرژی می‌تواند نگرانی درباره تداوم تورم را تا اندازه‌ای تعدیل کند و از این مسیر، فشار بر سیاست پولی را کاهش دهد. با این حال، اثر این عامل بر طلا به پایداری کاهش نفت و واکنش فدرال رزرو بستگی دارد؛ یک افت مقطعی نفت به‌تنهایی برای تغییر جهت بازار طلا کافی نیست.

 

مروری بر چشم‌انداز بازار فلزات گران‌بها

تحولات اخیر به بازار طلا محدود نمانده و سایر فلزات گران‌بها نیز تحت تأثیر فضای پولی و ارزی آمریکا قرار گرفته‌اند. نقره، پلاتین و پالادیوم نیز در معاملات اخیر تحت تأثیر تغییرات ارزش دلار، انتظارات مربوط به نرخ بهره و تحولات بازارهای جهانی با نوسان همراه بوده‌اند.

نکته مهم درباره نقره و پلاتین این است که این فلزات، علاوه بر نقش سرمایه‌ای، به تقاضای صنعتی نیز وابسته‌اند. بنابراین، چشم‌انداز آنها فقط با تحلیل نرخ بهره و دلار توضیح داده نمی‌شود و وضعیت تولید صنعتی، تقاضای صنایع و شرایط اقتصاد جهانی نیز در تعیین مسیر قیمتشان نقش دارد. در مورد نقره، ضعف تقاضای صنعتی و نگرانی از کاهش مصرف در برخی بخش‌ها می‌تواند مانع بازیابی پایدار قیمت شود. به همین دلیل، رشد روزانه نقره را نباید لزوماً نشانه بازگشت پایدار بازار فلزات گران‌بها به روند صعودی دانست.

 

آیا عوامل بنیادی بلندمدت هنوز از طلا حمایت می‌کنند؟

با وجود فشارهای کوتاه‌مدت، برخی عوامل بنیادی همچنان می‌توانند در افق میان‌مدت و بلندمدت از طلا حمایت کنند. یکی از مهم‌ترین این عوامل، تقاضای بانک‌های مرکزی و صندوق‌های سرمایه‌گذاری مبتنی بر طلا است.

بر اساس گزارش شورای جهانی طلا درباره سه‌ماهه سوم سال ۲۰۲۶، بانک‌های مرکزی و نهادهای رسمی در این دوره در مجموع ۳۲۱ تن طلا به ذخایر خود افزودند؛ رقمی که نسبت به مدت مشابه سال قبل ۴۲ درصد افزایش داشته و بالاترین میزان فصلی از سه‌ماهه چهارم ۲۰۲۴ محسوب می‌شود. مجموع خرید خالص برآوردی این نهادها از ابتدای سال تا پایان سه‌ماهه سوم نیز به ۶۷۵ تن رسیده است.

همچنین صندوق‌های قابل معامله با پشتوانه فیزیکی طلا در سه‌ماهه سوم با ورود خالص ۲۱۱ تن سرمایه روبه‌رو شدند و مجموع دارایی طلای این صندوق‌ها به رکورد ۴۲۵۶ تن رسید.

این آمار یک نکته مهم را نشان می‌دهد: افت قیمت در بازار کوتاه‌مدت الزاماً به معنای از بین رفتن تقاضای ساختاری برای طلا نیست. خرید بانک‌های مرکزی با انگیزه‌هایی مانند تنوع‌بخشی به ذخایر ارزی، مدیریت ریسک و کاهش وابستگی به دارایی‌های دیگر انجام می‌شود؛ انگیزه‌هایی که ممکن است حتی در دوره‌های افت قیمت نیز پابرجا بمانند.

با این حال، تقاضای بانک‌های مرکزی و صندوق‌ها تضمین‌کننده افزایش فوری قیمت نیست. در کوتاه‌مدت، جریان معاملات، نرخ بهره، ارزش دلار و موقعیت‌گیری معامله‌گران می‌تواند بر اثر عوامل بنیادی بلندمدت غلبه کند.

 

 بازار طلای ایران؛ رشد قیمت در سایه نوسان اونس و ارز

در بازار داخلی، قیمت طلا و سکه علاوه بر بهای جهانی اونس، تحت تأثیر نرخ دلار در بازار آزاد، انتظارات تورمی، میزان تقاضای سرمایه‌ای و مصرفی و همچنین وضعیت نقدینگی و حباب سکه قرار دارند.

بر اساس داده‌های منتشرشده در سامانه الان‌چند، در ساعت ۱۰:۲۵ روز سه‌شنبه ۲۶ آبان ۱۴۰۵، قیمت هر گرم طلای ۱۸ عیار در بازار آزاد ایران حدود ۲۴ میلیون و ۷۵۱ هزار و ۸۴۰ تومان ثبت شده است. در همان داده‌ها، قیمت مثقال طلا حدود ۱۰۷ میلیون و ۲۲۰ هزار تومان و بهای سکه امامی حدود ۲۵۳ میلیون و ۵۰۰ هزار تومان گزارش شده است.

در داده‌های همان سامانه، اونس جهانی در محدوده ۳۸۷۱٫۵۸ دلار و دلار آزاد در محدوده ۲۶۹ هزار و ۳۰۰ تومان قرار داشت. این ارقام، مظنه‌های تجمیعی بازار آزاد هستند و به دلیل نوسان لحظه‌ای و تفاوت نرخ خرید و فروش، ممکن است با قیمت معامله در یک واحد صنفی تفاوت داشته باشند.

در یک منبع تجمیعی دیگر، دکون، نرخ ساعت ۱۱:۳۰ تهران برای هر گرم طلای ۱۸ عیار حدود ۲۴ میلیون و ۵۹۹ هزار تومان و برای سکه امامی حدود ۲۵۲ میلیون و ۵۰۰ هزار تومان گزارش شده است. اختلاف این ارقام با داده‌های الان‌چند ضرورت توجه به زمان ثبت و روش تجمیع قیمت‌ها را نشان می‌دهد؛ از این رو نباید ارقام دو سامانه را بدون توضیح در یک جدول واحد به‌عنوان قیمت‌های هم‌زمان ارائه کرد.

اگر داده‌های اقتصادی آمریکا نشانه‌هایی از کاهش تورم و کند شدن رشد اقتصادی ارائه دهند و احتمال افزایش نرخ بهره در دسامبر کاهش یابد، ممکن است دلار و بازده اوراق تحت فشار قرار گیرند. در چنین شرایطی، طلا فرصت بازیابی بخشی از افت اخیر را خواهد داشت. در بازار داخلی نیز اگر افزایش اونس با ثبات یا رشد دلار همراه شود، امکان تقویت قیمت طلای ۱۸ عیار و سکه وجود دارد. با این حال، برای تأیید این سناریو، صرف یک یا دو روز رشد کافی نیست؛ تثبیت قیمت در سطوح بالاتر و تغییر محسوس در متغیرهای پولی آمریکا اهمیت دارد.

این درحالی بوده که برخی کارشناسان شرط تضعیف این سناریو را بازگشت انتظارات انقباضی، تقویت مجدد دلار و شکست حمایت‌های مهم قیمت می‌دانند.

 

دلار همچنان متغیر تعیین‌کننده در بازار ایران

در بازار ایران، اثر افت یا رشد اونس جهانی به وضعیت نرخ ارز بستگی دارد. به همین دلیل، حتی اگر طلا در بازار جهانی وارد مسیر نزولی شود، کاهش قیمت در بازار داخلی قطعی نیست.

برای مثال، اگر اونس جهانی ۲ درصد افت کند اما نرخ دلار آزاد ۳ درصد افزایش یابد، ارزش نظری طلای داخلی می‌تواند همچنان افزایشی باشد. برعکس، اگر اونس یک درصد رشد کند اما دلار بیش از آن کاهش یابد، قیمت طلای داخلی ممکن است افت کند.

در بازار سکه، حباب عامل دیگری است که باید به این معادله اضافه شود. در دوره‌هایی که تقاضای سرمایه‌ای افزایش می‌یابد، قیمت سکه ممکن است سریع‌تر از ارزش طلای به‌کاررفته در آن رشد کند. در چنین شرایطی، حتی اگر اونس جهانی و دلار تغییر زیادی نداشته باشند، قیمت سکه می‌تواند نوسان بیشتری تجربه کند. از همین رو، ارزیابی بازار سکه بدون بررسی هم‌زمان ارزش ذاتی و حباب آن، تصویر کاملی از وضعیت بازار ارائه نمی‌دهد.

 

رویدادهای پیش‌رو و عوامل مؤثر بر قیمت طلا

در کوتاه‌مدت، چند عامل می‌توانند بر مسیر قیمت طلا تأثیر بگذارند. یکی از مهم‌ترین آن‌ها، انتشار صورت‌جلسه نشست اکتبر فدرال رزرو در ۱۸ نوامبر است. این گزارش می‌تواند دیدگاه‌های اعضای بانک مرکزی آمریکا درباره وضعیت تورم، رشد اقتصادی و مسیر احتمالی نرخ بهره را روشن‌تر کند و بر انتظارات بازار اثر بگذارد.

در کنار آن، انتشار داده‌های اقتصادی آمریکا، به‌ویژه آمار تورم، خرده‌فروشی و سایر شاخص‌های فعالیت اقتصادی، اهمیت زیادی دارد. این داده‌ها می‌توانند ارزیابی سرمایه‌گذاران از وضعیت اقتصاد آمریکا و احتمال تغییر نرخ بهره را تحت تأثیر قرار دهند.

اظهارنظر مقام‌های فدرال رزرو نیز از دیگر عوامل اثرگذار بر بازار خواهد بود. هرگونه اشاره به ضرورت افزایش بیشتر نرخ بهره یا احتمال توقف سیاست انقباضی می‌تواند انتظارات سرمایه‌گذاران را تغییر دهد و به نوسان قیمت طلا منجر شود.

در کنار این عوامل، تغییرات ارزش دلار و بازده اوراق خزانه‌داری آمریکا نیز همچنان از مهم‌ترین متغیرهای تعیین‌کننده در بازار طلا هستند. تقویت دلار و افزایش بازده اوراق معمولاً فشار بیشتری بر قیمت طلا وارد می‌کند؛ در مقابل، تضعیف دلار و کاهش بازده اوراق می‌تواند از قیمت این فلز حمایت کند.

در نهایت، تحولات ژئوپلیتیکی و افزایش تقاضا برای دارایی‌های امن نیز می‌توانند بر بازار اثر بگذارند. تشدید تنش‌های سیاسی و اقتصادی معمولاً تمایل سرمایه‌گذاران به خرید طلا را افزایش می‌دهد؛ هرچند در کوتاه‌مدت، شدت این تأثیر ممکن است تحت‌الشعاع قدرت دلار و انتظارات مربوط به نرخ بهره قرار گیرد.

 

بازار طلا در نقطه تصمیم‌گیری

به هر صورت بازار جهانی طلا در ۱۷ نوامبر ۲۰۲۶ در شرایطی قرار دارد که نشانه‌های یک بازگشت محدود پس از افت سنگین دیده می‌شود، اما عوامل بنیادی کوتاه‌مدت همچنان به نفع خریداران نیستند. دلار قدرتمند، انتظارات افزایش نرخ بهره و بازده بالای اوراق خزانه‌داری آمریکا، مهم‌ترین موانع بازیابی قیمت به شمار می‌روند.

در مقابل، خرید قابل‌توجه بانک‌های مرکزی، ورود سرمایه به صندوق‌های قابل معامله با پشتوانه طلا و نقش طلا در تنوع‌بخشی به ذخایر، همچنان از عوامل حمایتی بلندمدت هستند. بنابراین، تصویر بازار دوگانه است، فشار فروش در کوتاه‌مدت و تداوم برخی پشتوانه‌های بنیادی در افق بلندتر که نباید از کنار آن به سادگی گذشت.

در کشور ما نیز نمی‌توان تنها با مشاهده افت یا رشد اونس جهانی درباره آینده قیمت طلا قضاوت کرد. نرخ دلار آزاد، انتظارات تورمی و حباب سکه، سه متغیری هستند که می‌توانند مسیر بازار داخلی را از بازار جهانی جدا کنند.

نتیجه آنکه بازار طلا در مقطع فعلی بیش از هر زمان دیگری به تحولات سیاست پولی آمریکا حساس است. تا زمانی که نشانه‌ای روشن از تغییر انتظارات نرخ بهره و تضعیف دلار دیده نشود، رشدهای مقطعی طلا را باید با احتیاط ارزیابی کرد. در بازار ایران نیز معیار اصلی برای تشخیص جهت حرکت قیمت‌ها، بررسی هم‌زمان اونس جهانی، نرخ ارز و حباب سکه خواهد بود؛ نه اتکا به یکی از این عوامل به‌تنهایی.

منابع

  • رویترز، ۱۷ نوامبر ۲۰۲۶: گزارش وضعیت طلای جهانی، افت قیمت به کف بیش از یک‌ساله و اثر انتظارات نرخ بهره فدرال رزرو
  • شورای جهانی طلا، ۳ نوامبر ۲۰۲۶: گزارش روند تقاضای طلا در سه‌ماهه سوم سال ۲۰۲۶، خرید بانک‌های مرکزی و ورود سرمایه به صندوق‌های ETF
  • الان‌چند، ۲۶ آبان ۱۴۰۵: داده‌های قیمت طلای ۱۸ عیار، مثقال، سکه امامی، اونس جهانی و دلار آزاد.
  • دکون، ۲۶ آبان ۱۴۰۵، ساعت ۱۱:۳۰ تهران: داده تجمیعی قیمت طلا و سکه در بازار آزاد ایران.
  • فدرال رزرو آمریکا: تقویم جلسات و انتشار اسناد سیاست پولی.
  • ابزار CME Group FedWatch Tool: سامانه رصد انتظارات بازار از تصمیم‌های آتی کمیته بازار آزاد فدرال رزرو آمریکا درباره نرخ بهره